Aarde (plat vs. rond)
חוּג H2329 "cirkel, globe, bal",

Zie ook: Aarde, Dwaalleringen,

Asterix / Platte Aarde Tegenwoordig heeft men vaak het idee dat men ten tijde van de Bijbel dacht dat de aarde plat was. De vraag is of dit idee klopt, er zijn inderdaad een aantal teksten die in eerste instantie hierop lijken te wijzen, maar daar tegenover staan ook teksten die pleiten voor een ronde aarde.


Bijbel

Het idee dat men in de Bijbel dacht dat de aarde plat rust op vele onjuistheden. Bij sommige teksten blijkt dat men weet had dat de aarde bolvormig was, of in ieder geval dat de horizon een cirkelachtige omtrek had. (Job 22:14; Spr. 8:27; Jes. 40:22; etc.).

Vaak wordt als argument voor een platte Aarde aangehaald dat de Bijbel het heeft over de "uiteinden van de Aarde" (Hand. 1:8), echter hier wordt "de verst verwijderde streek der aarde" mee bedoeld en wordt niet geïmpliceerd dat de aarde plat is of een rand heeft. Een soortgelijk argument is "de vier einden der Aarde" (Jes. 11:12; Luk. 13:29), maar ook hier blijkt uit de context dat het beeldspraak is voor het hele aardoppervlak.

In Jes. 40:21 wordt gesproken over de "grondvesten der aarde", echter het Hebreeuwse woord מוֹסָדָה H4146 kan zowel de letterlijke als de figuurlijke betekenis hebben van "fundament" of "grondvesten" (bv. het "schudden van de aarde" bij aardbevingen 2 Sam. 22:8; Jes. 24:18; 58:12), dat het hier figuurlijk bedoeld is blijkt uit het volgende vers waar wordt gesteld dat God boven het rond (Hebreeuws חוּג H2329) der aarde zit (Jes. 40:22) en waar niet alleen een "cirkel", maar ook een "globe, bal" mee wordt bedoeld.

Ook een tekst als "Hij hangt de aarde op aan het niets" (Job. 26:7) geeft aan dat de aarde niet op pilaren rustte.

In het evangelie van Lukas is er de passage "Ik zeg u: In die nacht zullen er twee op één bed zijn. De één zal aangenomen en de ander zal achtergelaten worden. Twee vrouwen zullen samen malen. De één zal aangenomen en de ander zal achtergelaten worden. Twee zullen er op de akker zijn. De één zal aangenomen en de ander zal achtergelaten worden." (Luk. 17:34-36). Dit is een vreemde tekst, tenzij men bedenkt dat enerzijds mensen slapen omdat het nacht is, terwijl anderen op de aarde (waar het dag is) gewoon werken. Deze tekst kan moeilijk worden uitgelegd als de Aarde plat is, terwijl als deze rond is het volkomen verklaarbaar wordt.


Jodendom

Ook bij de Joden was het idee van een bolvorm bekend: "BUT THE SAGES DECLARE, [AN IMAGE] IS NOT PROHIBITED etc. [It is prohibited when holding] a staff, because [the implication is] that it rules the whole world as with a staff. [It is prohibited when holding] a bird, because [the implication is] that it grasps the whole world as though it were a bird. [It is prohibited when holding] an orb, because [the implication is] that it grasps the whole world as though it were a ball" (Talmud, Avodah Zarah 41a).


Geschiedenis

De wiskundige en astronoom Eratosthenes (276/263 - 194.v.C.) was de eerste waarvan bekend is dat hij een poging deed om de omtrek van de Aarde te berekenen. Hierbij maakte hij gebruik van kennis over de elevatiehoek van de zon op 12 uur 's middags (zonnetijd) op de langste dag (begin van de zomer) in Alexandrië en op Elephantine-eiland in de buurt van Syene (het huidige Aswan) beide in Egypte. Op basis van zijn gegevens kwam hij op een omtrek van 39.500 km, terwijl in werkelijkheid die 40.070 km is, wat dus een redelijk nauwkeurige berekening was van Eratosthenes.

De filosoof Aristoteles (384-322 v.C.) wist reeds dat de aarde een bol moest zijn. Domitian denarius met zijn zoonOp verschillende oude Romeinse munten zien we een ronde aarde afgebeeld.

Dante veronderstelt in zijn Goddelijke komedie de bolvorm al: Vergilius en Dante dalen af in de Hel, bereiken het middelpunt der aarde en klauteren vervolgens aan de andere kant van de aarde weer omhoog.

Columbus zou zijn reis naar Amerika nooit gefinancierd hebben gekregen, als men toen niet wist dat de aarde rond was. De discussie ging dan niet zozeer of de aarde rond was, maar wat de diameter was. Columbus was overigens zelf van mening dat de aarde peervormig was in plaats van rond, want in een brief betreffende de voorbereidingen van zijn derde reis aan Ferdinand en Isabella, schreef hij: "I have always read that the world comprising the land and water was spherical, and the recorded experiences of Ptolemy and all the others have proved this by the eclipses of the moon and other observations made from East to West, as well as the elevation of the Pole from North to South. But as I have already described, I have now seen so much irregularity that I have come to another conclusion respecting the Earth, namely, that it is not round, as they describe, but of the form of a pear, which is very round except where the stalk grows, at which part it is most prominent; or like a round ball, upon part of which is a prominence like a woman's nipple, this protrusion being the highest and nearest the sky, situated under the equinoctial line, and at the eastern extremity of this sea. [He is in the Gulf of Paria, to the north or the north-west of the mouth of the Orinoco.] . . . Ptolemy and the other philosophers who have written upon the globe thought that it was spherical; . . . but this western half of the world, I maintain, is like half a very round pear, having a raised projection for the stalk, as I have already described." (Select Letters of Columbus: Hakluyt Soc. Pub., and ed. pp. 134-138; Edna Kenton, The Book of Earths, (1928), p. 208).

Thomas van Aquini, de grote middeleeuwse geleerde, die heilig werd verklaard vanwege zijn genialiteit, schreef al 250 jaar voordat Columbus uitzeilde, dat de aarde rond was (Summa theologiae , Ia, q. 1, a., ad 2). Terwijl Johannes del Sacrobosco (John van Holywood, † 1256) het boek “De sphaera mundi” schreef welke honderden jaren werd gebruikt op universiteiten.

Tweehonderd jaar voor Columbus schreef Buridan, rector van de Universiteit van Parijs, een lange verhandeling waarin hij bewees dat de rotatie van de aarde rond haar as dag en nacht tot gevolg had, zoals ook andere christelijke geleerden in die dagen meenden dat de aarde rond was. Er was in de middeleeuwen zelfs geen serieuze christelijke denker te vinden die meende dat de aarde plat was, zoals Edward Grant na minitieus onderzoek aantoonde en waarover hij schreef in zijn boek ‘Physical Science in the Middle Ages’ (London: Cambridge University Press, 1971).

Het idee dat men in de Oudheid zou hebben gedacht dat de aarde plat was, komt van een ambigue opmerking van bisschop Isidorus van Sevilla (560-636), die in zijn Etymologieën opmerkt dat 'de aardschijf zo wordt genoemd omdat ze rond is' (Isidorus, Etymologieën 14.2). Je kunt daaruit inderdaad opmaken dat de auteur dacht dat de aarde de vorm had van een ronde schijf, maar uit andere passages uit zijn werk blijkt zonneklaar dat de bisschop van Sevilla beter wist (Isidorus, Etymologieën 9.2.133).

Geen enkele antieke of middeleeuwse auteur heeft na Aristoteles nog geschreven over een platte aarde.

Ook vanuit de kerkgeschiedenis is er geen enkele aanwijzing dat mensen geloofden dat de wereld plat was. Vaak hoor ik het commentaar dat de kerk de wetenschap teruggehouden zou hebben door de mens dom te houden. De platte aarde zou volgens die mensen ook een strategie geweest zijn van de kerk om mensen onwetend te houden. Hoewel hier geen enkel bewijs voor te vinden is, hoor je toch nog vaak zo’n borreltafel-argument.

Grappig om te vermelden is dat er al in de vroege kerk een duidelijk beeld was van een ronde aarde. Zo heb je bijvoorbeeld een vijfde-eeuwse Traditio Clavium in een graf van ene Nemesius, waar Christus zittend op de wereldbol wordt uitgebeeld. Traditio Clavium betekend “overdracht van de sleutels” en werd vaak afgebeeld in een graftombe. Dit verhaal van de overdracht van de sleutels staat opgeschreven in Mattheüs 16 en is een van de bekendste verhalen in de katholieke kerk aangezien mensen vaak het pausschap hierop terug laten vallen.

Christus zittend op een wereldbol - Santa CostanzaOpvallend is dat de Traditio Clavium in het graf van Nemesius niet de enige is met Christus op een wereldbol. Op een mozaïek in Costanza staat ook een Traditio Clavium afgebeeld, waar Christus op een wereldbol zit. Deze afbeelding is gemaakt in het einde van de 4de eeuw, dus het was blijkbaar een normale manier van denken in de 4de en 5de eeuw dat de aarde rond was en voor christenen was het zeker normaal dat Christus daar boven stond. Hij heerste over de aarde, dus zat Hij op de aarde.

Christus heerst over de ronde aarde en dat geloofden ze in de middeleeuwen ook al.


Platte Aarde theorie

De aanhangers van de Platte Aarde theorie, ook wel 'Flat Earthers' genoemd, geloven dat de aarde een schijf is met in het centrum de Noordpool. Antarctica is geen continent, maar een ijsmuur die zich rond de aarde bevindt, zo is de gedachte. Ook stellen zij dat er tot ruim 75 Bijbelteksten zijn die bewijzen dat de Aarde plat is (Undergroundscience.com). Ze wordt verwezen naar Gen. 1 waar de Aarde wordt geschapen, maar waar niets wordt gezegd over de vorm (behalve dat die in het begin "woest en ledig" was), vooral vers 6-7 wordt vaak aangehaald als bewijs, maar deze tekst zegt niets over een platte Aarde, bij een bolvorm kan men nog beredeneren dat het water niet wegloopt, wat bij een platte Aarde extra problemen oplevert. Ook veel andere teksten waar naar wordt verwezen (Psalm 104, Jes. 40:22; 44:24; 45:12; 48:13; 66:1; Ezech. 1:26; Amos 9:6) spreken niet over de platte vorm van de Aarde. Vervolgens worden teksten aangehaald die in verband staan met aardbevingen (Job 9:6; Ps. 104:5). Tot slot worden nog een aantal teksten genoemd die reeds hierboven zijn behandeld (→ alinea Bijbel). Wat opvalt is dat strikt genomen nergens één tekst door deze aanhangers aangehaald wordt waar duidelijk uit blijkt dat de Aarde plat is.

De rand van de Aarde, FlammarionDe Engelsman John William Draper (1811-1882) kwam als eerste in zijn boek met het idee dat de Aarde plat was (J.W. Draper, History of the Conflict Between Religion and Science, [1874], p. 63–65, 154–5, 160–161). Een tweetal jaren later verkondigde ook Andrew Dickson White in een boek dit idee (A.D. White, The Warfare of Science, [1876], p. 10-22). Het waren deze schrijvers die voor het weid verbreide idee zorgden dat men in de Middeleeuwen dacht dat de Aarde plat was (C. Garwood, Flat Earth: the history of an infamous idea, [2007], p. 13-14). De bekende astronoom Camille Flammarion plaatste als reactie de bekende spotprent over "de rand van de Aarde" in een van zijn boeken (C. Flammarion, L'Atmosphère: Météorologie Populaire, [Paris, 1888], p. 163), uit een ander boek van hem blijkt dat men toen heel goed wist dat de Aarde een globe was (C. Flammarion, Astronomie populaire, [1880], p. 27-57). Vanaf 1914 verkondigde de evangelist Wilbur Glenn Voliva dat de aarde plat was en dat deze in tot een einde zou komen in 1923, toen dat niet gebeurde verplaatste hij de datum naar 1927, vervolgens naar 1930 en tot slot 1934.

Holle Aarde

Een variant op de platte Aarde is de "holle Aarde" welke door de bekende christen Ab Klein Haneveld wordt gepromoot (Francken Vrij, "De aarde is hol", [2005], p. 19-21; zie Vlichtus, Het Bijbels Wereldbeeld, [2014] voor een uitvoerige verhandeling hierover).


Bolvormige Aarde

Er zijn diverse argumenten aan te voeren dat de Aarde bolvormig is. Enkele van deze argumenten kunnen door eigen experimenten getest worden.


Koop nu


Commentaar

Zie de huisregels welk commentaar wordt opgenomen!